Filmska kultura u Crnoj Gori       

 

Kao rezultat tog konkursa, nagrađeni scenario Milice Piletić „Opet pakujemo majmune" u film je pretočila Marija Perović, a premijerno je prikazan 2004. godine na 18. Hercegnovskom filmskom festivalu. Film je snimljen u produkciji RTCG, koja se inače pojavljuje kao podrška filmskim produkcijama u Crnoj Gori, kako u tehničkom, tako i u kadrovskom smislu, zbog čega sebe identifikuje kao „značajan faktor razvoja nacionalne kinematografije i širenja filmske kulture"6. Film je prikazan i na festivalima u Vrnjačkoj banji, Nišu, Novom Sadu, a specijalnu projekciju je imao i na filmskom festivalu u Sarajevu. I u glumačkom smislu bismo mogli govoriti o nacionalnoj produkciji, s obzirom da glavne uloge tumače Jelena Đokić i Andrija Milošević. Značaj ovog filma nije samo u činjenici da predstavlja prvu nacionalnu produkciju nakon višegodišnje pauze, već se oslikava i na kulturološkom planu. O prvom dugometražnom igranom filmu prve filmske rediteljke u Crnoj Gori pisali su i mediji i stručna javnost – uglavnom saglasni da je riječ o filmu koji ne predstavlja crnogorsko društvo u stereotipiziranom formatu. Često novinarsko pitanje, upućeno Mariji Perović, bilo je vezano upravo za predrasude i stereotipe koji su postojali, ili i dalje postoji, o Crnoj Gori, a odgovor je najčešće bio sličan ovom: „Moj film pomalo ugrožava predrasude da je Crne Gora prestonica mačo kulture, u sukobu je sa nekakvim tradicionalnim odrednicama".7 Sličnog mišljenja je i dio stručne javnosti koji, uzimajući u obzir u drugi film Marije Perović „Gledaj me", smatra da autorka predstavlja savremeni crnogorski mentalitet u odmaku na sve standardne strategije reprezentacije nacionalnog identiteta: „Čini mi se da će u budućnosti, upravo zbog fluidnosti prikazanih identiteta (Bauman, 2008), ovi filmovi biti ključnu u samorazumevanje Crnogoraca, njihovih nacionalnih, kulturnih, rodnih i generacijskih identiteta... kao 'overlapping' (preklapajućih), otvorenih, transformativnih identiteta, a ipak utemeljenih u specifičnostima sredine i tradicije".8

MoffemMoffem

3. SAVREMENA CRNOGORSKA
KINEMATOGRAFIJA

Komentarišući činjenicu da su, na 25. Filmskom festivalu Herceg Novi 2011. godine, prikazana tri crnogorska ostvarenja, umjetnički direktor Srdan Golubović je izjavio: „Mislim da postoji veliki pomak u crnogorskoj kinematografiji, jer kad imate ništa, a onda se desi nešto, onda je to već pomak. Ne treba da zavara ta činjenica da postoje tri filma kad se poslednjih nekoliko nije ništa dešavalo ili su u proteklih nekoliko godina bila svega tri, četiri filma. (...) Suština kinematografije je u kontinuitetu"9.

Pitanje kontinuiteta u proizvodnji dugometražnih igranih filmova je očigledno jdno od ključnih pitanja crnogorske kinematografije. Nakon filma „Opet pakujemo majmune", na festivalima i u redovnu bioskopsku distribuciju ušli su i filmovi „Pogled s Ajfelovog tornja" u režiji Nikole Vukčevića (2005. godina), film „Gledaj me" Marije Perović (2008. godina) i omnibus „Ljubav, ožiljci" (2010. godine, kao diplomski film u režiji studenata FDU Cetinje10). Proizvedeni su i filmovi koji su prikazani na nekim festivalima, ali nisu usli u redovnu bioskopsku distribuciju – „Imam nešto važno da vam kažem" Željka Sošića (2005. godina) i „Desant na Prčevo" Draška Đurovića (2009. godina). Dakle, u posmatranom periodu od 2005. do 2010. godine u Crnoj Gori je proizvedeno pet dugometražnih igranih filmova, od kojih su tri ušla u redovnu bioskopsku distribuciju11. Zanimljivo je da, pored činjenice da 2006. i 2007. godine nije bilo crnogorskih filmskih ostvarenja, nadležna državna tijela minimalizuju ulaganja čak i u hercegnovski Filmski festival, koji je danas manifestacija od državnog značaja – 2006. godine iz budžeta Crne Gore nisu izdvojena sredstva za organizaciju festivala, a 2007. godine su ona iznosila 3000€.

Činjenica je da je veći broj inicijativa za snimanje filmova uslovljen tehnikom i tehnologijom neophodnom u produkciji filmova. Inovacije u tehničko-tehnološkoj ublasti učinile su da je danas mnogo jednostavnije snimiti film nego što je to bilo ranije: „jedna DV kamera, jedan kućni kompjuter sa odgovarajućom grafičkom karticom i kompjuterskim programom za montažu, sasvim su dovoljni da se danas svako može upustiti u produkciju dugometražnog dokumentarnog, ali i igranog filma"12. Međutim, činjenica je da tehničko-tehnološki aspekti nisu jedini akter u cikulusu proizvodnje filmova, samim tim – ni jedini problem. Ministarstvo kulture je 2007. godine prezentovalo rezultate istraživanja o problemima i stanju u crnogorskom filmskom stvaralaštvu i kinematografskim djelatnostima. Na osnovu tih rezultata Ministarstvo kulture je 2008. godine donijelo „Nacionalni program razvoja kinematografije u Crnoj Gori 2008-2012. godine". U tom dokumentu13 je tadašnje stanje crnogorske kinematografije prikazano na sledeći način:

• ne postoje institucije i infrastruktura koji obezbjeđuju utemeljeno i organizovano ostvarivanje cjelovitog procesa kinematografske djelatnosti, od proizvodnje kinematografskog djela, distribucije do njegovog prikazivanja;
• ne postoji potrebna tehničko-tehnološka oprema koja bi obezbijedila profesionalne uslove za rad i ostvarivanje filmske djelatnosti;
• domaći producenti, u produkciju filmskih ostvarenja ulaze isključivo uz prethodnu inicijalnu finansijsku podršku države, kako za snimanje, tako i za postprodukciju filmova;
• otkup, uvoz, umnožavanje i izvoz filmova vrši se shodno izboru distributera iz okruženja i slobodnoj inicijativi prikazivača;
• djelatnost prikazivanja filmova obavlja manji broj bioskopa nego sredinom prošlog vijeka, u neuslovnim objektima i sa zastarjelom tehnikom;
• prisustvo piraterije negativno utiče na sve segmente kinematografije i destimulativno djeluje na autore i producente filmova, kao i na potencijalne ulagače u ovu oblast;

 ___________________
6 http://www.rtcg.me/rtcg/istorijat-rtcg.html
7 http://www.b92.net/info/komentari.php?nav_id=163481

8 M. Dragićević Šešić, Pod stalnim pogledom – konstrukcija nacionalnog identiteta i crnogorske nacionalne kinematografije (filmovi Marije Perović), Beograd, 2009, 106.
9 http://www.vijesti.me/kultura/srdan-golubovic-sve-sto-se-desi-crnogorskoj-kinematografiji-je-pomak-clanak-31790

10 Nacionalni program razvoja kinematografije u Crnoj Gori 2008-2012. godine (str. 11) identifikuje cetinjski Fakultet dramskih umjetnosti i inostrane umjetničke i filmske fakultete kao dio kinematografskih djelatnosti i predviđa poseban tretman „produkcija debitantskih ostvarenja, pa su, u tom kontekstu, naši prioriteti – organizovanje posebnog fonda za debitantske filmove (projekti sa manje zahtjevnom produkcijskom strukturom), saradnja sa mladim autorima na prezentaciji njihovih projekata na regionalnim i evropskim filmskim manifestacijama".
11 Poređenja radi, od 2000. do 2009. godine, u Srbiji je proizvedeno 120 dugometražnih igranih filmova (R. Ranković, Kinematografija u Srbiji 1989-2009, Beograd, 2010). U istom periodu, ne računajući film „Ljubav, ožiljci" koji je premijerno prikazan 2010. godine, u Crnoj Gori su proizvedena četiri filma.
12 R. Ranković, Novi oblici filmske produkcije u Srbiji, Beograd, 2007, 97.
13 Nacionalni program razvoja kinematografija u Crnoj Gori 2008-2012. godine, str. 6.

Previous-Page-Icon   11    Next-Page-Icon