In Memoriam       
Krsto Papić


Krsto PapicKrsto Papic

LisiceLisice

Jedan od najznačajnijih jugoslovenskih filmskih autora i jedan od začetnika tzv. hrvatskog autorskog filma, Krsto Papić, preminuo je u 79-oj godini. Papić se izdvajao kao jedan od najinventivnijih režisera bogatog filmskog korpusa, ostavljajuči lični pečat na svako svoje ostvarenje već 60-ih godina prošlog vijeka, kada je nastajao jugoslovenski auteur film, jasno odstupajući od tadašnjih konvencija socijalističke kinematografije. Istražujući subjektivitet filmske perspektive i kombinujući dokumentaristički stil italijanskog neorealizma sa nacionalnim alegorijama, stvarao je politički provokativna djela i filozofske poeme izrazite lične refleksije. U cijelokupnom filmskom stvaralaštvu, bio je posvećen temama sudbine pojedinca koju oblikuju društveno-politički i istorijski narativi.

Rodjen 7. decembra 1933. u Vučjem Dolu u Crnoj Gori, diplomirao je na Filozofskom fakultetu u Zagrebu. Od 1956. saradjuje kao asistent režije sa Fedorom Hanžekovićem, M. Bogdanovićem, Matem Reljom, Ostojićem i, posebno, sa Veljkom Bulajićem (sa kojim je u srodstvu), na filmovima Vlak bez voznog reda i Uzavreli grad.

Režiserski je debitovao epizodom Čekati u omnibusu Ključ (1965), o mladom bračnom paru koji brine o bolesnoj starici, čiji stan očekuju naslijediti. 1967. režira prvi dugometražni film Iluzija, ali nacionalna i medjunardna priznanja dobija filmom Lisice (1969), koji najavljuje nove poetske i etičke vrijednosti kroz potpuno drugačiji filmski tretman kompleksnog odnosa Jugoslavije sa staljinističkon prošlošću. Sa radnjom smještenom u 1948. godini, u vrijeme Titovog schisma sa Staljinom i istjerivanjem Jugoslavije iz Cominterne, film slika dramatičan period u krajnje napetoj atmosferi kada je jugoslovensko vođstvo pravilo čistke u svojim redovima staljinističkih simpatizera. Pretvarajući nacionalni identitet i kulturnu istoriju u filmske slike, Papić vjerodostojno opisuje preciznim perom etnografskog hroničara društvene slojeve malog uzburkanog sela, koje postaje mikrokozmos cijele zemlje u post-ratnom rasulu. Sa novim sistemom vizuelnog jezika, udaljenog of filmskog jezika bliske prošlosti, režiser smjelo eksperimentiše sa estetskim vrijednostima novog medija, ali i teži, u usamljeničkom pokušaju tadašnjeg jugoslovenskog autorskog filma, da uzdrma "stabilni patrijarhalni balkanski svijet". Upečatljiva i potresna sekvenca monstruoznog silovanja, koja suptilno evocira i fokusira gledateljsku empatiju na žensku patnju, postaje hrabra autorska kritika patrijarhalnog morala sa svojim jasno iscrtanim granicama "dobra" i "zla". Bez obzira na politički haos u kojem se zemlja našla, finalna, sada antologijska scena, prikazuje "zlo" - staljinističko ili anti-staljinističko – kao hubris muškog autoriteta.

Papić je izazvao kotnroverze i svojim sljedećim filmom, ekranizacijom drame Ive Brešana, Predstava Halmeta u selu Mrduša Donja (1973), u kojoj se prepliću zbivanja Šekspirove drame, koju izvode seljani, sa stvarnim političkim i kriminalnim dogadjajima u selu. Zatim snima prvi hrvatski horror film, Izbavitelj (2003 režira i njegov svojevrsni nastavak, Infekciju), a 1980. potpisuje Tajnu Nikole Tesle, biografski film o slavnom naučniku, sa američkim glumcima Orsonom Wellesom, Strother Martinom i Dennisom Patrickom, i jugoslovenskim glumačkim velikanima: Petrom Božovićem, Borisom Buzančićem, Demeterom Bitencom, Vanjom Drach, Igorom Galo... a ostaće upamćen i po ulozi Wellesove životne saputnice, hrvatske umjetnice Oje Kodar.

HamletHamlet

Tajna Nikole TesleTajna Nikole Tesle

Nakon duge pauze, 1988. režira Život sa stricem, Priču iz Hrvatske (1992), Kad mrtvi zapjevaju (1997), tragikomičnu priču o dvojici emigranata, koji se početkom 1990-ih namjeravaju vratiti u domovinu.

Višestruki dobitnik medjunarodnih priznanja i nagrada, Papić je i autor izvanrednih dokumentaraca, koji uglavnom prate metode cinema verité: Halo Mûnchen je prvi hrvatski dokumentarni film o sistematičnom napuštanju domovine zbog teških životnih uslova; Kad te moja čakija ubode (1968) predstavlja niz intervjua sa ubicama i ljudima bliskim žrtvama, u kojem kao vodiča i komentatora u film uključuje i lokalnog pjesnika; sličan postupak je korišćen i u filmu o vinkovačkoj željezničkoj stanici, Čvor (1970); slijede Nek se čuje i naš glas (1971), Specijalni vlakovi (1972), Mala seoska priredba, jedan od najuspješnijih hrvatskih dokumentarnih filmova uopšte, i Nezaposlena žena s djecom (1986).

Krsto Papić, filmski režiser i scenarista, rođen 7. decembra 1933; preminuo 7. februara 2013.

Filmografija (selekcija):
• Ključ (1965)
• Iluzija (1967)
• Lisice (1969)
• Predstava Hamleta u selu Mrduša Donja (1973)
• Tajna Nikole Tesle (1980)
• Izbavitelj (1981)
• Život sa stricem (1988)
• Priča iz Hrvatske (1991)
• Kad mrtvi zapjevaju (1999)
• Infekcija (2003)

Maja Bogojević

 



Previous-Page-Icon
   11    Next-Page-Icon

 

emailIcon.256183302